Borst-reconstructie
("een nieuwe borst na amputatie")
Inleiding
Deze folder geeft u globale informatie over het reconstrueren van een "nieuwe" borst na de chirurgische verwijdering van de borstklier. Het is goed u te realiseren dat bij het vaststellen van een aandoening de situatie voor iedereen weer anders kan zijn. Onder "ablatie" verstaan we de chirurgische verwijdering van de gehele borstklier; de klier wordt als het ware "onderhuids" weggesneden inclusief tepel en tepelhof. De onderliggende borstspier blijft intact. Indien tegelijkertijd eveneens een volledige verwijdering van alle okselklieren noodzakelijk is (okselkliertoilet) spreekt men van een "borst-amputatie". In de volksmond wordt in beide gevallen gesproken over een "borstamputatie" hetgeen ook hier wordt nagevolgd.
Indicatie voor borstamputatie/ablatie
- indien er sprake is van een grote kwaadaardige borsttumor (borstkanker) waarbij borstsparende behandeling niet veilig mogelijk is
- profylactische verwijdering omwille van een (aangetoonde) erfelijke aanleg: genmutatie (BrCa-1 / -2 -mutatie)
- de aanwezigheid van uitgebreid diffuus in de borst verspreid "voorstadium" van borstkanker ( Ductaal Carcinoma in Situ (Extensive DCIS)) waardoor borstsparende behandeling niet veilig is
- indien er sprake is van terugkomst van borstkanker in een eerder geopereerde en bestraalde borst
- op uitdrukkelijk verzoek van de patiënte die ondanks goede informatie over de mogelijkheid van een borstsparende ingreep deze toch afwijzen en kiezen voor volledige verwijdering van de borstklier
Keuze na borstamputatie
Na een borstamputatie hebt u verschillende keuzemogelijkheden:
- U laat het litteken zoals het is en kiest er bewust voor om geen prothese te dragen; u koopt eventueel speciaal hiervoor gemaakte lingerie / kleding.
- Dragen van een definitieve uitwendige kunststofprothese die u op de huid kunt plakken en zonodig weer eraf kunt halen: U wilt verder geen aanvullende behandelingen maar wel iets om de BH op te vullen zodat het effectieve verlies van de borst wordt "gecamoufleerd".
- U kiest voor een chirurgische borst-reconstructie.
Borst-reconstructie in combinatie met de behandeling voor borstkanker
Met de komst van borstprotheses werd niet alleen vergroting maar ook reconstructie van een verwijderde borst mogelijk gemaakt. In de beginne was er enige terughoudendheid: de optie van een borst-reconstructie werd pas wenselijk geacht 5 jaar na behandeling voor de borstkanker om dat daarna de kans op eventuele terugkomst relatief klein is tov de jaren daaraan voorafgaand. Dit laatste betekende dat patiënten zich al die tijd moesten behelpen met een uitwendige plakprothese die niet altijd comfortabel. Tegenwoordig is bekend dat een reconstructie niets verandert aan prognose, maar wel een verbetering kan geven aan de kwaliteit van leven.
Een borstreconstructie kan worden uitgevoerd zes tot twaalf maanden na een amputatie, of na beëindiging van eventuele bestraling en/of chemotherapie. Een borstreconstructie is bij vrijwel iedere vrouw mogelijk. Ook een slechte kwaliteit van de huid, bijvoorbeeld door bestraling, hoeft tegenwoordig een goed resultaat niet in de weg te staan.
Voortschrijdend inzicht en de toegenomen vraag van patiënten heeft er toe geleid dat in steeds meer gevallen gekozen wordt voor een zgn. "gelijktijdige borst-reconstructie" ten tijde van de borstamputatie-operatie. Deze ingreep wordt dan uitgevoerd door een oncologisch/algemeen chirurg in samenwerking met een plastisch chirurg. Een gelijktijdige reconstructie staat het naderhand toedienen van chemo- en of (anti)hormonale therapie niet in de weg. Zelfs bestaling, indien naderhand toch onverhoopt noodzakelijk, kan normaal worden toegediend alhoewel dit in sommige gevallen het cosmetisch resultaat iets nadelig kan beïnvloeden. Echter een gelijktijdige borst-reconstructie geeft meestal een fraaier cosmetisch resultaat dan wanneer de ingreep in een later stadium wordt uitgevoerd.
Vergoeding
In principe vergoeden alle ziektekostenverzekeraars een borstreconstructie na borstamputatie. Indien u niet op de hoogte bent van uw verzekeringsvoorwaarden is het goed dit na te vragen bij uw verzekeringsmaatschappij.
Methoden borst-reconstructie
Niet elke hierna besproken methode is geschikt voor iedereen. In samenspraak met uw oncologisch/algemeen chirurg en uw plastisch chirurg kan de voor u niet alleen het tijdstip maar ook de meest geschikte methode, na afwegen van voor- en nadelen, worden bepaald. U hebt hierin uiteraard een zeer belangrijke stem!
1) Reconstructie met inwendige prothese
Het plaatsen van een inwendige prothese is een relatief eenvoudige methode waarbij ofwel direct een met siliconen gevulde prothese ofwel een tijdelijke "oprek-prothese" onder de grote borstspier (pectoralis major spier) wordt geplaatst.
Meestal moet de spier en bovenliggende huid worden opgerekt zodat in eerst instantie een tijdelijke prothese wordt geplaatst. Tijdens opeenvolgende poliklinische controles wordt de prothese door de huid heen aangeprikt (niet pijnlijk) waarbij extra vloeistof in de prothese wordt gespoten totdat het gewenste volume is bereikt.
De beide foto's tonen voorbeelden van verschillende tijdelijke protheses (tissue expander). De linker foto toont een tijdelijke prothese die nog leeg is. In gevulde vorm neemt deze prothese een "ronde vorm" aan. De rechter foto toont een prothese die na vulling een "druppelvorm" aanneemt net zoals de natuurlijke vorm van de borst.
De protheses kunnen veilig en gemakkelijk door de huid heen worden aangeprikt met een naald om op deze manier te worden gevuld. Aanprikken kan slechts op 1 plaats waar de elastische coating zichzelf als het ware weer sluit zodat er geen vocht uitlekt na verwijderen van de naald. Een metalen plaatje in de prothese voorkomt dat de naald aan de achterkant er weer doorheen prikt.
Als alternatief kan ook gekozen worden voor de plaatsing van een defintieve deels gevulde siliconenprothese waarbij deze na plaatsing door middel van een vulnippel aanvullend kan worden opgevuld tot het gewenste volume. Het voordeel van deze prothese is het feit dat u direct al wat meer "borstvorm" heeft. Het mogelijke nadeel is echter dat u de vulnippel kunt blijven voelen aan de zijkant van de borstovergang naar de oksel. Bovendien kan deze prothese slechts geplaatst worden indien er bij de eerste operatie al redelijk wat ruimte onder de borstspier te creëren valt (foto rechts).
Tijdens een 2e operatie (meestal enkele maanden later volgend op de eerste) wordt de tijdelijke prothese gewisseld voor een definitieve siliconenprothese. Zoals u op onderstaande foto kunt zien bestaan er diverse vormen definitieve protheses. De plastisch chirug bepaalt samen met u welke vorm het beste bij past.
De laatste jaren is er veel discussie geweest over problemen die door het lekken van siliconen zouden worden veroorzaakt. In Nederland stelt de overheid zich vooralsnog op het standpunt dat het verband tussen inwendige siliconenprothesen en gezondheidsklachten wetenschappelijk niet duidelijk is aangetoond (citaat website Ned Ver Plastische Chirurgie). Daarom is de toepassing van deze prothesen toegestaan.
Klik hier indien u extra informatie wilt krijgen over een borstprothese of indien u een vraag heeft. U wordt doorgelinkt naar een gratis vragenservice van een van de leveranciers van borstprothesen in Nederland
Specifieke complicatie: Rond een prothese (vooral de oudere modellen zeker indien niet onder de borstspier geplaatst) kan een kapsel van stevig bindweefsel optreden waardoor de borst hard aanvoelt. Dit treedt ongeveer in 25% van de gevallen op wat middels een extra ingreep waarbij het kapsel wordt "losgemaakt" veelal worden verholpen.
"live" beeldverslag van de operatie
2) Reconstructie met eigen spierweefsel
a) rugspier (+ huid) in combinatie met prothese
Als ook de grote borstspier tijdens de borstamputatie weggehaald is of als er te weinig huid van goede kwaliteit is overgebleven, kan huid van de rug met de eronder gelegen spier gebruikt worden voor het maken van een nieuwe borst. Vrijwel altijd wordt er ook een prothese ingebracht. De operatie duurt gemiddeld twee tot drie uur en u moet er zeven tot tien dagen voor in het ziekenhuis blijven. Door het verwijderen van de rughuid met de daar ondergelegen spier ontstaat een litteken. Dit valt meestal onder het BH-bandje, maar soms is een schuin litteken onvermijdelijk.
b) buikspier met buikhuid
In dit geval wordt een nieuwe borst gemaakt door middel van een stuk van de buikspier en de bovenliggende huid van de onderbuik.
Deze ingreep kan alleen plaatsvinden indien er voldoende huid en vetweefsel (overschot) aanwezig is en tevens geen buikoperatie heeft plaatsgevonden in het verleden.
Hierbij hoeft geen prothese te worden geplaatst. Echter de ingreep is tamelijk uitgebreid, veroorzaakt vele littekens en de buikwand kan soms verzwakken. Het resultaat voelt echter zachter aan dan een prothese.
Specifieke complicatie: In beide gevallen kan door een verminderde bloedtoevoer soms gedeeltelijk weefselversterf optreden (vrij zelden optredend)
c) huid en vetweefsel van de onderbuik (D.I.E.P.-procedure)
Het nadeel van de bovenvermelde procedure, waarbij tevens een stuk rug/buikspier wordt verplaatst, is het mogelijke functieverlies van de schouderspiergordel en in het laatste geval zeker een verslapping van de buikwand.
Een nieuwere methode maakt alleen gebruik van huid en onderliggend vetweefsel die door een slagader (Deep Inferior Epigastric) die vanuit de onderliggende buikspier door het bekledende buikspiervlies heen Perforeert en een specifiek huid/vetweefsel-gebied van bloed voorziet.
Indien men dit bloedvat doorsnijdt (onderste paarse pijl op de foto) en samen met het bij behorend gebied (blauwe ovaal) losmaakt kan het blijven "leven" indien men dit bloedvat hogerop (zie bovenste paarse pijl) wederom aansluit. Men noemt dit een "vrije" transplantatie van huid en vetweefsel gesteeld op een voedend bloedvat welke elders opnieuw wordt aangesloten.
De voordelen van deze techniek zijn:
- er wordt een nieuwe borst gemaakt van eigen weefsel
- de nieuwe borst gaat levenslang mee (een prothese moet waarschijnlijk om de 10-15 jaar vervangen worden)
- de “borst” voelt warm aan
- de “borst” neemt naar verloop van tijd een zeer natuurlijke vorm aan.
Op de foto rechts ziet u een resultaat van een geslaagde DIEP-borst-reconstructie: de roze pijlen op de borst geven de littekens aan waar de huidflap werd ingehecht; de tepel is naderhand fraai nagemaakt; op de onderbuik in de huidplooi de resterende littekens van de buikwandreductie (roze pijlen) en centraal de navel die tevens hoger werd geplaatst (met toestemming van patiente geplaatst). Deze relatief nieuwe en tijdrovende procedure vergt speciale plastisch chirurgische vaardigheid (deze operatie werd verricht in de Daniel den Hoed Kliniek te Rotterdam).
Een operatie als deze is een grote ingreep waarbij u zich goed moet laten informeren over de uitgebreidheid en mogelijke complicaties voordat u hiertoe beslist. Uw oncologisch chirurg kan u hierover inlichten en desgewenst verwijzen naar een plastisch chirurg en/of naar een centrum waar deze ingreep wordt verricht.
De patiente waarvan foto's zijn afgebeeld op deze website heeft aangegeven bereid te zijn tot het beantwoorden van vragen en het delen van haar ervaringen met lotgenoten die voor deze beslissing staan. Stel uw vragen op het forum van de Amazones: Klik hier
Aan deze procedure kleven wel enkele nadelen en mogelijke complicaties:
- De procedure vereist dat u op de onderbuik wat vet teveel hebt (“buikje”) (het model op de foto is dus wellicht te slank)
- U moet gezonde bloedvaten hebben, geen suikerziekte en u mag niet roken
- De procedure vereist aan langdurige narcose (5 tot 8 uur), vereist microchirurgische expertise en wordt meestal door 2 plastisch chirurgen samen uitgevoerd.
- Na een in eerste instantie geslaagde ingreep kan er zich in de eerste 2-3 dagen toch een bloedstolseltje op de nieuwe bloedvatnaad vormen waardoor de “nieuwe borst” kan afsterven (2-5 % van de gevallen). Indien men snel ingrijpt kan men de huidvet-flap soms toch nog redden door het bloedstolseltje te operatief te verwijderen.
3) Tepel-reconstructie
Ongeveer een half jaar later kan een nieuwe tepel worden gemaakt. Hierbij bestaat de keuze uit een eenvoudige tatouage maar kan ook een tepel worden "gemaakt" uit een stukje van de tepel van de andere borst, huid uit de lies oksel of bv de achterzijde van het oor.
Verwachtingen
Alhoewel de grootst mogelijke moeite wordt gedaan om een zo natuurlijk mogelijke vorm te creëren, voelt de nieuwe borst altijd anders aan en kan ook qua vorm afwijken van de oorspronkelijke borst. Soms is een "lifting"van de andere borst nodig als deze erg afhangt.
Over het algemeen zijn vrouwen redelijk tot zeer tevreden over het bereikte resultaat en verhoogt het hun kwaliteit van leven.
Bron
Bij het opstellen van deze brochure werd onder andere gebruik gemaakt van informatie van de website van de Ned.Ver.Plastische Chirurgie en de KWF Kankerbestrijding uitgebreid met meerdere illustraties/tekst door de webmaster in samenspraak met de Maatschap Plastische Chirurgie "Beneden de Grote Rivieren" oa. werkzaam in het St.Annazkh te Geldrop.
Datum laatste wijziging: 26-09-2011.